Akıllı Sözleşme (Smart Contract)

Akıllı sözleşme, önceden tanımlanmış kuralları blockchain üzerinde otomatik olarak uygulayan bilgisayar programıdır. Aracıya ihtiyaç duymadan, koşullar karşılandığında kendiliğinden çalışır. Nick Szabo tarafından 1990'larda kavramsal olarak önerilmiş, Ethereum ile pratikte uygulanmıştır.

Örnek: Bir akıllı sözleşme "Eğer A, B'ye 1 ETH gönderirse ve B 24 saat içinde ürünü teslim ettiğini kanıtlarsa, ödeme serbest bırakılır; aksi takdirde A'ya iade edilir" kuralını otomatik uygulayabilir.

Akıllı sözleşmeler Solidity (Ethereum), Rust (Solana), Move (Aptos/Sui) gibi dillerle yazılır. Blockchain'e deploy edildikten sonra değiştirilemezler — bu nedenle güvenlik denetimi (audit) kritiktir.

Kullanım alanları: DeFi protokolleri (borç verme, takas), NFT oluşturma ve satışı, DAO yönetişimi, sigorta, tedarik zinciri takibi.

Akıllı sözleşme riskleri arasında kod hataları (bug), yeniden giriş saldırıları (reentrancy) ve oracle manipülasyonu sayılabilir. Bu nedenle büyük protokoller kodlarını bağımsız güvenlik firmalarına denetletir.